Φίλιπ Ροθ (Philip Roth): "Ο καθηγητής του πόθου"

535
  • Τίτλος: Ο καθηγητής του πόθου
    Πρωτότυπος τίτλος:The Professor of desire
    Συγγραφέας: Φίλιπ Ρόθ (Philip Roth)
    Γλώσσα: Ελληνικά
    Μετάφραση: Νίκος Παναγιωτόπουλος
    Εκδόσεις: Πόλις
    Έτος πρώτης έκδοσης: 1977 (Αγγλικά), 2006 (Ελληνικά)
    Αριθμός σελίδων: 311
  • ISBN: 960-435–077-3



Μπορείτε να πάρετε μία κοινότοπη (σχετικά) ζωή ενός νέου Εβραίου τη δεκαετία του ’70, καθηγητή συγκριτικής λογοτεχνίας σε Αμερικάνικο πανεπιστήμιο και να φτιάξετε ένα μυθιστόρημα που να διαβάζεται (κιόλας); Εάν είστε ο Φίλιπ Ροθ, ίσως.

Τριακόσιες και κάτι σελίδες της νεαρής ζωής του Ντείβιτ Κέπες ενός φοιτητή αρχικά, πανεπιστημιακού καθηγητή στη συνέχεια που συνοψίζεται σε τρεις και κάτι σχέσεις. Ένα menage a troi με δυο προχωρημένες Σουηδέζες κατά τη φοιτητική του ζωή στην Αγγλία, έναν καταστροφικό έρωτα και καταστροφικότερο γάμο με μία femme fatale την Έλεν που τον αφήνει ράκος και μία ήρεμη σχέση με μια απλή, γλυκιά και ζεστά ερωτική νέα κοπέλα, την Κλερ.

Τι συμβαίνει σε αυτές (τις σελίδες / τις σχέσεις). Ο ήρωας αναζητά το πάθος και τη σημασία του για τη ζωή και τις σχέσεις. Καταρρακώνεται και ξανασηκώνεται (με τη βοήθεια ψυχανάλυσης και συγκυρίας) και πάντα αναρωτιέται για τα πράγματα γύρω του. Μέσα από αυτό παρουσιάζονται ανάγλυφα ο ρόλος, η κοινωνική ζωή και η φιλοσοφία των Εβραίων της Αμερικής τις δεκαετίες από το 40 έως το 70, και παρουσιάζονται προσκεκλημένοι πολλοί διαπρεπείς της λογοτεχνίας μέσα από το πνεύμα που τους διαπνέει, προεξαρχόντων των Τσέχωφ και Κάφκα.

Η γραφή ιδιαίτερη, αδιαμφισβήτητα αριστοτεχνική / χαρισματική. Ωστόσο είναι γεμάτη φιοριτούρα και προτάσεις που ξεκινούνε σήμερα και τελειώνουν μεθαύριο (και τις ξαναδιαβάζεις για να βγάλεις άκρη ή τις παρατάς επειδή βαρέθηκες). Τι συμβαίνει και ποια η πλοκή του έργου; - τίποτε και καμία (αντίστοιχα). Και όμως περιμένεις να δεις τι θα γίνει παρακάτω γιατί ο Ροθ γράφει με ένα τρόπο όπως φυσάει κανείς και αναζωπυρώνει τα κάρβουνα που πάνε να σβήσουν. Πάνω που σε εξαντλεί στην περιγραφή ή την ανάλυση, ρίχνει μια καινούρια σπίθα ενδιαφέροντος.

Στα συν του βιβλίου, επίσης, το λεπτό χιούμορ που έχει και αναδεικνύει ο Ροθ μέσα από την εξιστόρηση. Στα μείον οι ατελείωτες (σε βάθος και νόημα) νοητικές βουτιές του ήρωα που δεν έχουν κάπου να οδηγήσουν (πέρα του να αναδείξουν ή να τονίσουν τη συναισθηματική κατάστασή του) και που επαναλαμβάνονται.

Το φιλοσοφικό ερώτημα με το οποίο κατά βάση καταπιάνεται (και το οποίο φυσικά δεν έχει απάντηση, αλλιώς δεν θα ήταν φιλοσοφικό) είναι πως μπορούμε να ισορροπήσουμε μεταξύ πάθους και ηρεμίας, μεταξύ ερωτικού οίστρου και συμβιβασμού και ανίας. Γιατί το καθένα από αυτά όταν κυριαρχεί μας διαλύει.

Η μετάφραση είναι πολύ προσεγμένη και κρίνοντας από τον τρόπο γραφής και πολύ απαιτητική (αν και δεν έχω εικόνα του πρωτοτύπου). Η έκδοση προσεγμένη και στα συν το πολύ ωραίο εξώφυλλο, πίνακας του Gerhard Richter με τίτλο Μικρή Λουόμενη (Kleine Badende, 1994).

Αν το συστήνω; Δεν είμαι σίγουρος. Το συστήνω, εάν θέλετε να θαυμάσετε την αριστοτεχνική γραφή του Φίλιπ Ροθ. Εάν θέλετε να πελαγοδρομήσετε σε λογοτεχνικά άπαντα και να ρίξετε κριτική ματιά στο πως πιάνουν τη ζωή και τον έρωτα μεγάλοι της παγκόσμιας λογοτεχνίας. (εντελώς ενδεικτικά “Η αναζήτηση της οικειότητας, όχι επειδή είναι αναγκαία για την ευτυχία, αλλά επειδή είναι απλώς αναγκαία , είναι ένα από τα μόνιμα θέματα του Τσέχοφ”). Εάν σας αρέσουν η νοητικές ακροβασίες που δεν βγάζουν κάπου συγκεκριμένα. Εάν είστε φαν των μαραθώνιων στοχασμών. Δεν το συστήνω, εάν θέλετε να διαβάσετε κάτι που να έχει μία πλοκή, έναν ειρμό, μια ροή και μια συγκεκριμένη δήλωση.
 
Δεν το θυμαμαι παρά ελάχιστα. Θα συμφωνησω μεχρι κεραίας οτι η γραφή του Ροθ ειναι τόσο καλή (τεχνικά) που πραγματι μπορεί να το πάει κανεις μεχρι τελους απλώς και μόνο χαρη σε αυτην. Αυτό που θυμάμαι καλά ειναι η αισθηση οτι πρόκειται για ενα όχι πολυ καλο βιβλίο του Ροθ, δηλαδή στα όρια της ανουσιας πληξης. Υπάρχει και ουσιαστική; Ε, ναι, γιατι όχι;!
 
Top